İSTATİSTİKLER

Sitemizde;26 kategori altında, toplam 721 Hayat hikayesi bulunmaktadır.

Sitemizdeki hayat hikayeleri toplam 2523679 defa okunmuş ve 1557 yorum yazılmıştır.

Jean Baptiste Pequelin MOLİERE

Kategori Kategori: Sanatçılar | Yorumlar 0 Yorum | Okunma 1856 Okunma | Yazar Yazan: ballikas | 14 Mart 2007 00:14:57

3 Ocak 1622 de Pariste dünyaya geldi. Baba jean Baptiste halıcılar loncası üyesi, parisin önde gelen tüccarlarındandı

Jean Baptiste Pequelin MOLİERE

13 Ocak 1622’ de Pariste dünyaya geldi. Baba jean Baptiste halıcılar loncası üyesi, parisin önde gelen tüccarlarındandı; aynı zamanda kralın oda hizmetinde de görev yapıyordu. Anne Marie Cresse Jean Baptiste’yi doğurduktan on yıl sonra öldü. Kısa bir süre sonra baba yeniden evlendi, bu yeni annenin adı Catherine Fleurette idi. Yeni annenin Jean Baptistenin yaşamını nasıl etkilediği pek bilinmesede, Hastalık Hastası oyununda ki vefasız eş Beline tipinin bu yeni anneden esinlenerek ortaya çıktığı savı savunulmaktadır.

jean Baptiste mahalle okulunu bitirdikten sonra babasının yanında halıcılık işlerinin inceliklerini öğrenmeye başladı. Bu sıkıcı yaşantısı günün birinde Louis cresse isminde ki dedesi tarafından bozuldu. Louis Cresse soyadından da anlaşılabileceği gibi ölen anne Marie’nin babasıydı ve baba Jean Baptiste gibi halıcılıkla uğraşmaktaydı. Daha sonra dede ve torun beraber tiyatroya gitmeye başlarlar. Bu sayede Jean Baptiste ilk defa tiyatroyla tanışmış oldu. Ve aynı zamanda Bourbonia Konağı’yla[1] de tanışmış olmuştu. Ezinç Derneği[2] adındaki Hristiyan bir tarikatın kurduğu bu sahnede daha önceleri yine aynı grubun desteği ile Mysteri oyunları oynanmaktaydı. Ancak Jean Baptiste’in çocukluk yıllarında dinsel oyunların oynanması ortadan kalkmış bunun yerine, sahne fars ve ya tragedya oynayan grublara kiralanmaktaydı. Dönemin en ünlü oyuncuları Bourbonia sahnesindeki Belroz ve Paris’in diğer bir sahnesi olan Maris Tiyatrosu oyuncusu Mondory’di. Molierre’in Belroz’la ve Mondory tanışması bu döneme rastlar. Dönemin ünlü oyun yazarlarından Jean de Rotreu ve Piere Corneille ile de aynı dönemde tanışmıştır. Belki de ilk kez bu dönemde bir tragedya oyuncusu olmak istemişti.

1636 yılında üvey anne de öldü. Baba altı çocuğuyla kala kalmıştı. Bu yetmezmiş gibi büyük oğlu da tuhaflaşmış, durgunlaşmıştı. Jean Baptiste artık Halıcı olmak istemiyordu ve bunu baba Jean Baptisteye söyledi. Louis Cresse’nin de desteğiyle o dönemlerin en ünlü okullarından biri olan Clermont kolejinde[3] ki eğitimine başladı. Clermont kolejinin o yılki öğrencileri arasında üç prens de vardı, ki bu da Clermont kolejinin ne denli iyi bir eğitim verdiğini göstermekteydi.

Clermont kolejinde Jean Baptiste tarih, eski edebiyat, hukuk, fizik, kimya, dinbilim, felsefe, yunanca ve latince eğitimi aldı. Eğitimi bununla da sınırlı kalmadı; Lulier adlı çok zengin bir iş adamının oğlu olan Chapper’la çok sıkı bir dostluk kurmuş ve evlerine pek sık gider olmuştu. Bu evde Pier Gassendi adında bir profesörden de dersler aldı. Pier Gresendi’nin sınıfında sadece Chapper ve Jean Baptiste yoktu, bunların dışında Bernier adlı bir genç ve hepimizin yakından tanıdığı Cyrano de Bergerac[4] vardı.

Clermont yıllarında sadece kolej eğitimi ile ilgilenmedi Jean Baptiste, Burgonya ve Maris’in repertuarlarını da takip ediyordu. Hatta lise yıllarının sonlarına doğru kulislerede girer olmuştu. Madeleine Bejart ile bu zamanlarda tanıştı.

Beş yıllık kolej eğitiminden sonra baba Jean Baptiste oğul Jean Baptiste’ye hukuk diploması almasını söyledi. Böylece Jean Baptiste 1641’de, hukuk diploması almak için Orleans’a gitti.

Bu yıllarda Fransa’nın hali pek de iç açıcı değildi. Fransa bir yandan dış savaşlala uğraşırken, bir yandan da iç karışıklıklarla uğraşmak zorundaydı. 1642 yılının nisan, mayıs, haziran aylarında krala hizmet etme sırası baba Jean Baptiste’ deydi. 13. Louis İspanya Savaşı nedeniyle güneye hareket etmişti.Baba bu göreve oğlunu göndermeye karar verdi.Bu üç ay boyunca Jean Baptiste’nin güneyde neler yaşadığı pek bilinmesede pek de parlak olmadığı söylenebilir.

1643 yılının başında Jean Baptiste babasına kararını açıkladı: Oyuncu olacaktı. Bunun üzerine baba Jean Baptiste oğlunu ikna edebilmek için oğlunun muhasebe hocası ve kendi dükkanının muhasebecisi Georges Pinel’ den yardım istedi, fakat babaya bir ikinci darbe de Georges Pinel’den geldi; Pinel de Tiyatro yapmaya karar vermişti. Baba tüm oğlundan ailevi tüm ünvanlarını bırakmasını istedi. Bu olaydan sonra Jean Baptiste ve Pinel, Jean Baptiste’ye annesinden kalan mirası da alarak Bejart Ailesinin evinin yolunu tuttular. 1643 haziranında Jean Baptis’in parası ve Bejartların oyunculuk desteğiyle Ünlü Tiyatro’yu kurdular. Jean Baptiste Pequalin, Jean Baptiste Moliére adını aldı.

1643-45 yılları Ünlü Tiyatro ve Moliére için çok karanlık yıllardı. 1644’de sahnesini bir trajediyle açan tiyatro Paris’de ilk büyük başarısızlığını aldı ve bu başarısızlıkların ardı arkası kesilmedi. Trajedi meraklısı Moliére 1645 yılında borçları yüzünden hapse girdi, Ünlü Tiyatro dağıldı.

1645 yılında Ünlü Tiyatro’dan arta kalan sadık oyuncularıyla gezginci bir gurup kurdu Moliere ve 1658 yılına kadar sürecek olan gezgin hayatına ilk adımını attı. Bu dönemi sadece resmi belgeler ve bazı söylencelerle bilinebiliyor. 1647’de Bordeaux’da, 1648’de Nantes’de, 1649’da Limoges’de, 1650’de ise Prezenas[5]’da oyunlar sergilediler. Burada da Trajedilerden çok farslar ve basit halk güldürüleri iş yapıyordu. Bu dönemde ki en önemli gelişme ise Moliere’in bir İtalyan Comedie del’Arte oyuncusu olan Scraouche’den oyunculuk dersleri almasıdır. Molier, bu sayede kendinde de var olan komedyenliğini pekiştirmişti. İlk oyunlarını da bu gezginci döneminde yazmaya başladı. 1652’de repertuarlarında bir kaç basit fars dışında Şaşkın ve Beklenmedik Terslikler adlı iki Moliere oyunu da bulunuyordu. Moliere artık adından söz edilir bir hale gelmişti, özellikle Şaşkın’ın başarısı sadece para değil, yeni oyuncularında guruba gelmelerine sebep oldu, fakat Madeleine Bejart ile yolları ayrıldı. Bununsebebi guruba yeni giren genç, güzel ve yetenekli Theresa Marques’di.

En büyük çıkışını 1653 yılında yaptı Moliere; prens Conti önemli bir hanım konuğu ile Prezans yakınlarında ki La Grande şatosuna geldi. Önemli konuk bir eğlence istiyordu ve Moliere’in okul arkadaşı olan Daniel de Cosnac Moliere’I hiç zaman kaybetmeden davet etti. Molier geldiğinde kötü bir sürprizle karşılaştı: saraya ondan önce başka bir gurup gelmiş ve oyunlar sergilemekteydi. Prens bu sebeple Moliere’i kabul etmedi. Prensin kardeşi durumu biraz toparlayabilmek için prens adına bir izin çıkardı; bu sayede Moliere Prezans’da oyun uynayabilecekti. Şaşkın burada da çok başarılı oldu. Oyunun ününü duyan prens Moliere’I derhal sarayında oynaması için davet etti. Moliere artık prensin karşısında oynayacaktı, böylece paris kapısı aralanmaya başladı. 1654 yılında Joseph Bejart ile birlikte Prens ve yeni eşine bir bale yazdı, çok büyük bir başarı daha kazandırdı bu bale. 1656 yılına gelindiğinde prensin hayranlığı artmış artık her toplantıya Moliere ve gurubunu çağırır olmştu, din adamları bu yakınlaşmadan pek memnun değillerdi. Belkide yıllarca peşini bırakmayacak aforozlar ve sorunlar bu yakınlaşmadan doğmuştur.

Artık saray çevresi tarafından pek tanınan Moliere, Paris’e dönme zamanının yaklaştığını anladı. 1657’ye gelindiğinde Moliere Paris’e pek sık gider olmuştu. Hatta eski aşkı Madeleine ile de sık sık görüşmekte idi. 1658 yılında Moliere’in Paris yakınlarına geldiği kulaktan kulağa yayılmaya başladı. Rouen’de Corneille ile karşılaştı ve büyük beğenisini aldı. Gurup her gittiği şehirde halk tarafından beğeniliyor, fakat diğer gurupların düşmanlığını kazanıyordu. Kadrosuda gün geçtikçe büyüyordü Moliere’in. 1658’de Molier nihayet Paris’deydi. 24 Ekim 1658’de Kral 14.Louis’in huzurunda Corneille’nin Nicomede’sini oynadı, bu oyunun pek de beğenildiği söylenemezdi. Moliere durumu toparlamak için kendi yazdığı Aşık Doktor’u oynadı; Kral oyunu beğendi ve topluluğun Paris’de kalması için bir emir çıkardı. Bununlada kalmadı, kral guruba para bağlayarak “Kralın Biricik kardeşi Monsieur’un Kumranyası” adını verdi.

Gurup hiç vakit kaybetmeden Küçük Bourbon’a yerleşti, aynı dönemde bu sahneyi Comedia del’Arte oyuncularıda kullanmakta idi. Moliere her zaman ki gibi yine trajedi oynamak istiyordu. Gurup arkadaşlarının uyarılarına rağmen üst üste beş Corneile trajedisi sahneledi; başarısızlık kaçınılmazdı. Durum iyice kötüleşmeden toparlanmak gerekiyordu. Turnelerin vazgeçilmez oyunu Şaşkın ve Aşıklar Atışması’nı oynadı; görülmemiş bir başarıydı. 1659 yılında sahneyi paylaştıkları Comedia del’Arte topluluğu İtalya’ya döndü ve sahne sadece Moliere’e kaldı. Aynı yıl Moliere Gülünç Kibarlar’ı sahneledi. Oyun halk tarafından çok beğenildi, fakat localardaki maki ve markizler pek hoşnut değildi bu durumdan; Moliere’nin düşmanları artıyordu. Ertesi sabah Paris Yöneticileri oyunun yasaklandığını açıkladı. Moliere çareyi oyun metninde ufak tefek değişiklikler yapmakta buldu; sonunda izin çıktı ve her zaman ki gibi halk tarafından çok büyük bir beğeniyle karşılandı.

1660 yılına gelindiğinde umut yerini umutsuzluğa bıraktı. 11 ekim günü kralın müfettişi Ratobon Moliere ve gurubunun sahneyi terk etmesi gerektiğini bildirdi; Küçük-Bourbon yıkılacaktı. Kibarlık Budalası haddinden fazla düşman kazandırmıştı moliere’e. 4 Şubat 1661’de Moliere kıskanç Prens’le Palais-Royal’de sahne aldı. Bu yeni sahneyi yine İtalyanlar’la paylaşmak zorundaydı ve çok para kaybetmişti şimdiden. Oyun yine başarısızlıkla sonuçlandı.

Bu dönemde Fransa hala iç karışıklıklarla uğraşıyordu. Özellikle Kardinal ve kral arasında çok büyük bir soğuk savaş hakimdi. 1661’in 9 mart günü Kardinal öldü ve kral o şok edici açıklamasını yaptı: “Devleti gerçekten yönetmenin zamanı geldi!”

1661 Moliere için verimliydi, Kocalar mektebini yazdı ve oyunu koruyucusu kralın kardeşine ithafetti. Yine aynı yıl 14.Louis için düzenlenen bir eğlencede Patavatsızlar balesini yazdı. Bu baleyi Fransa Devleti Hazinesi Genel Müdürü Fouquet’in siparişi üzerine onbeş gün içerisinde yazdı, kral tarafından beğenildi.1662 yılının 20 şubat günü Moliere’in hayatında Çok önemli bir değişiklik oldu; Moliere 20 yaşlarında ki Madeleine’in kardeşi Armande Bejart ile evlendi, pek iyi bir ilişkileri olduğu söylenemezdi bu yeni çiftin. 1662 yılında hasılatın düştüğünü gören Moliere Kadınlar Mektebini yazdı, oyun yine halk tarafından çok beğenildi fakat localar yine sinirlenmeye başlamıştı. Eleştirmenler ve düşmanlar yine ayaklandı, bunların arasında Corneeile de vardı. Moliere eleştirilere karşılık vermeye karar verdi ve 1663’de Kadınlar Mektebinin Tenkidi adındaki kısa oyunu yazdı ve oyunu ana kreliçe Anne d’Autriche’e adadı. Eleştiriler ve saldırılar devam etti, Corneile ile Moliere’in arası iyice açıldı. Moliere’e saldırılar her geçen gün şiddetleniyor, oyun hakkında yalan hikayeler uyduruluyordu.

14 ekim 1663’de Versailles Oyunu’nu yazdı. Oyun bir nevi oyunculuk dersini andırıyordu, kral için hazırlanan bir oyunun provasında geçiyordu. Oyunda dönemin oyuncusu Montfleury’e de dokundurmalar vardı. Montfleury intikamını almak için Moliere’in kendi öz kızıyla evlendiği savını ortaya attı. Bu zor geçen bir yıldan sonra Moliere’de bir hastalık peydahlandı; öksürük krizleri.

1664 yılının 19 ocak günü bir erkek çocukları oldu Molierelerin. Zoraki Nikah adında, aslında tek perde olan fakat kral için araya danslarında katıldığı, üç perdelik oyunu yazdı. 29 ocak günü oyun kralın huzurunda sergilendi, ikinci perdenin başında kral bile oynamıştı. Aynı yıl Versaille şatosunda ki eğlenceler için Prenses Elide’yi yazdı. Fakat bu yılın en çetin ürünü tabi ki Tartuffe idi. Düşmanlar yine azdı, din ve din adamlarına hakaret etti gerekçesiyle oyun yasaklandı. Hatta kardinal oyunun yakılmasını isteyecek kadar ileri gitti. 1665 yılında Don Juan ya da Taş Şölen’I sahneledi, oyun yine beğeni kazanmıştı. Ama Don juan da Tartuffe kadar ses getirdi. Zaten saldırmak için yer arayan düşmanlar iyice alevlendi. Oyun on beşinci temsilden sonra yasaklandı. Sevda Hekimi’ni yazdı kral tarafından çok beğenilen oyun, Plais Royal’de de iyi hasılat yaptı, fakat doktorların pek hoşuna gitmemişti oyun. Bu sefer doktorlar savaş açtılar Moliere’e. Bir kızı oldu Moliere’in, ama mutluluğu pek de uzun sürmedi, oğlu ve kız kardeşini kaybetti aynı yıl. Sağlığında da ciddi bozukluklar oluşmaya başladı; sahneye çıkamayacak durumdaydı. 1666 yılında Adamkaçan’ı yazdı. Seyirci karşısında pek bir başarı kazanamadı oyun, her zaman ki gibi çok konuşulan bir oyun haline geldi. Zoraki Hekim’i de sahneledi aynı yıl. 1668’de Amphitronu yazdı, Corneile’in oyunlarından bile daha çok iş yaptı. Ardından George Dandin ve Cimri’yi yazdı. 1669’da beklenmeyen bir olay gerçekleşti; Tartuffe için kraldan izin çıkmıştı. Paris’ de o güne kadar görülmemiş bir izdiham yaşandı. Aynı yıl kral için Monsiur de Pourceaugnac balesini yazdı. Ama o yıl her şey iyi gitmedi; Moliere babasını kaybetti. 1670’de yine bir kral siparişi olan Muhteşem Aşıkları yazdı, ardından Kibarlık Budalasını sahneledi. İşler yolunda gözükse de Moliere’in sağlığı hiç de iyi değildi. 1671’de Scapenin Dolaplarını ve Escarbas Kontesi yazdı. Aynı yıl bir oğlu oldu. Eski dostu Madeline’de 1671’de öldü. 1672’ de Bilgiç Kadınlar’ la yine bir başarı kazandı, ölümler Moliere’in peşini bırakmıyordu; oğlunu da bu yıl kaybetti. 1673’e gelindiğinde Moliere’in hem sağlığı, hem de sarayla arası kötüydü. Hastalık Hastası’nı yazdı, amacı tiyatrosunun saygınlığını korumaktı. Tüm uyarılara rağmen hasta bir şekilde oyuna çıktı, oyunu sonuna kadar oynasa da, seyirciler durumu fark etmişlerdi. Oyundan sonra yine o öksürük krizleri başladı ve bir iç kanama sonucu gözlerini yaşama kapadı. Ölümü bile olay yaratmaya yetiyordu Moliere’in; kilise ve softalar herkes gibi gömülmesine izin vermediler, ne var ki karısı kraldan gizli gömülmesi şartıyla böyle bir izin koparmayı başardı. Bir cenaze töreni bile yapılamadan gömüldü Moliere.

Kaynakça

M.Bulgakov – Moliere Efendi

Özdemir Nutku – Oyunculuk Tarihi

Sabahattin Eyüboğlu – Cimri Çevirisi Önsözü

Aziz Çalışlar – Tiyatro Ansiklopedisi

Meydan Laurusse



[1] Bourbonia Konağı: Paris’teki ünlü tiyatro sahnesi.

[2] Ezinç Derneği Pariste dinsel oyunları oynamak ve oynatmak gibi bir ayrıcalığa sahip tek dernek.

[3] Şimdiki Louis de Grant lisesi

[4] Beauvais kolejinde ilmi belagat ve ilmi beyan derslerini izlerken, müdürü Jean Grangieri hicveden oyunu Ukala Dümbelek’I yazdı.

[5] Oyunculara ödenen dört bin lira karşılığında ki seneti Moliere anı olarak orada bırakmıştır.

 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdyrylabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazylmamy?

Yorum Yazın



KalynYtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    





Arama ARAMA