İSTATİSTİKLER

Sitemizde;26 kategori altında, toplam 720 Hayat hikayesi bulunmaktadır.

Sitemizdeki hayat hikayeleri toplam 2269220 defa okunmuş ve 1557 yorum yazılmıştır.

1950 DEN GÜNÜMÜZE KADAR PARA POLİTİKASI UYGULAMALARI

Kategori Kategori: Ekonomik | Yorumlar 0 Yorum | Okunma 2221 Okunma | Yazar Yazan: ballikas | 19 Ocak 2010 12:24:47

Bu dönemin genel özelliği keynesgil içerikli para politikası uygulamalarını kapsamaktadır.Bu dönemde parasal unsurlar artmıştır.Reeskont oranları,

1950’DEN GÜNÜMÜZE KADAR PARA POLİTİKASI UYGULAMALARI

 

1950-53 DÖNEMİ:

Bu dönemin genel özelliği keynesgil içerikli para politikası uygulamalarını kapsamaktadır.Bu dönemde parasal unsurlar artmıştır.Reeskont oranları, kredi faiz oranları ve mevduat faiz oranları düşürülmüştür. Ancak bu dönemde emisyon oranının artmasına rağmen, tarım üretiminin ve ithalatın artışı ekonomide dengeli bir gelişme sağlamış ve fiyatlar genel düzeyinde önemli bir artış olmamıştır.

1954-58 DÖNEMİ:

Özellikle 1954 yılında iklimin kötü gitmesi sebebiyle üretim azalmış, dış ticaretteki rejim değişikliği sebebiylede ithalat yavaşlayarak reel gelir azalmıştır.Parasal ve reel faktörler arasında denge bozulmuş ve fiyatlar artmıştır.1956 yılında milli koruma kanunu yeniden yürürlüğe konmuş, kar oranlarının ve fiyatların kontrolüne gidilmiş olmasına rağmen yinede para arzı genişlemiştir. Fiyat yükselmeleri önlenememiş ve karaborsa özendirilmiştir.1957 ve 58’de dış yardım alınmasına rağmen şiddetli bir döviz kıtlığı yaşanmıştır. Büyük bir eksik kapasite olgusu ortaya çıkmış, dış borçalar ödenmez hale gelmiştir.

4 AGUSTOS 1958 İSTİKRAR KARARLARI:

Türk lirasının değeri düşürülerek 1 Dolar 281 Kuruştan 900 Kuruşa çıkarılmıştır.

·         Yatırımlar kışılmış,devletin merkez bankasından alacağı sınırlandırılmıştır.

·         Para arzı sıkı kontrol altına alınacak.Bu nedenle emisyopn

·         hacmi ve kredi hacmi daraltılacak. Selektif kredi politikasına

·         geçilecek.

·         İç piyasada kamu iktisadi kuruluşlarının ürünlerinin fiyatları yükseltilecek, açıkları azaltılacak. Dolaylı olarak toplam

      talep azaltılacak.

·         İhracatı hızlandırmak ve artırmak için farklı kur sistemi uygulanacak.

·         Bütçe denkliğini sağlayacak şekilde harcamalar azaltılacak.

 

Ancak bu tedbirlere rağmen fiyatlar gerek devalüasyon gerekse devletin fiyatları ayarlaması sebebiyle yükselmiştir. Bu dönemde bankalar yasası değiştirilerek karşılık oranlarını belirleme yetkisi banka kredileri tanzim komitesine verilmiştir.

1960-62 EKONOMİK DURGUNLUK DÖNEMİ

Bu dönem 1970’e kadar kontrollü para politikasını içermektedir. Bu dönemde karşılık oranları yükseltilmiş, faiz oranları ve reeskont oranları yükseltilmiştir. Para arzı kısılmıştır. Ancak ekonomide ortaya çıkan durgunlugu yok etmek için 1961’de faiz oranları düşürülmüştür.

1963-67 DÖNEMİ 1. BEŞ YILLIK PLANI:

Bu dönemde para politikasının amaçlarının plan hedeflerine uygun olarak saptanmasına dikkat edilmiştir. 1963-64 yılllarında para arzı artışı milli gelir artışıyla ekonomininin monetizasyonunu  karşılayacak oranda olmuştur.

1968-72 DÖNEMİ 2.BEŞ YILLIK PLANI:

      Dış tasarrufların GSMH içindeki payı 1967 yılında %2 iken 1972’de %1.7’ye düşürülecek.

      Dışa bağımlılık azaltılacak.

      Yıllık ortalama olarak ithalatın %7.9 , ihracatın %7.4 , işçi

dövizlerinin %5.5 oranında artacağı hesabına dayalı olarak ; 1972 yılı

sonunda dış ticaret açığının 395 milyon, cari işlemler açığının ise

226 milyon Dolar olcağı öngörülmüştür. Ekonomideki enflasyonist veya deflasyonist eğilimlerin önlenmesine çalışılacak.

           Bu planın amacı fiyat istikrarıyla ekonomik gelişmenin sağlanmasıdır.Ayrıca 1.                          plandan farklı olarak para arz ve talebi için de hedefler belirlenmiştir. 

     1970-80 DÖNEMİ:

Bu dönemde stagflasyonist eğilimlerin ortaya çıktığı ve bunalıma uyarlanma sürecinde para politikasını kapsamaktadır. 70’li yıllara yüksek talep baskısı, kamu sektöründeki tasarruf açığı, bozulmuş ödemeler bilançosu, sanayide yaşanan hammadde sıkıntısyla girilmiştir. Bundan dolayı 10 agustos 1970’de istikrar önlemleri alınmıştır. Bu dönem de ; kamu harcamaları sağlam kaynaklara dayandırılamadığı için kamu açıkları giderek artmıştır.1973’teki dünya petrol fiyatlarının  yükselmesi sonucu ödemeler bilançosu olumsuz etkilenmiştir. 1977 yılında  yüksek enflasyon ve ödemeler dengesindeki açıklar sonucu makro denge bozulmuştur.İksadi büyüme yavaşlamışıtır. Bu dönemde devalüasyonlar ve fiyat ayarlamaları yapılmış, iç ve dış finansman sorunları çözülememiş ve de hızlı bir enflasyon sürecine girilmiştir.

14  ocak 1970 tarihinde 1211 sayılı yeni merkez bankası kanunu kabul edimiştir.Bu yasayla banka kredileri tanzim komitesinin yetkileri ve emisyon sınırlarının belirlenmesi  yetkisi merkez bankasına verilmiştir.Ayrıca  şu yetkiler verilmiştir;

     - Açık piyasda işlemlerini yapma

     - Orta vadeli senetlerin reeskontta  kabul etme

     - Para ve kredi politikalarını hükümetle birlikte yürütmek

 

 

 9 AĞUSTOS 1970 KARARLARI

 

1 Dolar 900 Kuruştan 15 liraya çıkarılmıştır. Bunun sebebi; Türk Lirasının Dolar

 karşısında aşırı değerlenerek spekülatif amaçlı ithal talebinin artmasıdır

 

 

 FAİZ ORANLARINDAKİ GELİŞMELER

1980’li yıllara kadar mevduatlara reel olarak negatıf degerli faiz uygulanmıstır.bunun sebebi ; faiz oranlarının tespitinde kamunun finansman açıklarının göz önüne alınması ve kamu açıklarının daha ucuz finansmanı için devlet iç istikrar tahvilleriyle genel faiz oranlarında denge kurulmasıdır.

FİYATLARDAKİ GELİŞMELER

9 Ağustos 1970 devalüasyonu sonucu oluşan hızlı döviz girişi dolayısıyla artan emisyon fiyat baskısını arttırmıştır. 1974 yılında KİT fiyatlarına zam yapılmış, destekleme alımları arttmış , kıbrıs barış harekatı ve petrol şoklarının etkisiyle fiyatlar yükselmiştir.

Bu dönemlerde kamu sektörünün finansmanı için emisyon arttırılmış, ithalat gerilemiş, tarım ve sanayi üretimi yavaşlamış ve döviz rezervleri erimiştir. Bütün bunlar ekonomide fiyatların yükselmesine yol açmıştır. 1977 yılından 1980 e kadar bu etkileri gidermek için sürekli devalüasyonlar yapılmıştır.

24 OCAK KARARLARI :

Bu istikrar kararları moneterist içerikli olup piyasa ekonomisine doğru yönelişi kapsamaktadır. Bu kararların temel amacı para ve kambiyo piyasalarındaki çift fiyat uygulamalarını yok etmek ve fiyatların serbest piyasa koşullarına göre oluşmasını sağlamaktır. Bu kararlarda, Cold Turkey ( soğuk hindi ) yada Quick Fix denilen politikayla reel para stoğunun ve satınalma gücünün hızla düşürülmesi amaçlanmıştır.

Burada alınan en önemli karar : 1 Temmuz 1980 faiz oranlarının serbest bırakılmasıdır. Bu kararla narhlı faiz rejimine son verilmiştir. 1982 yılında piyasalardaki durgunluğu gidermek için para arzı arttırılmıştır. Bu politikalara tedrici politikalar denir. Para kredi kurulu; DPT, Merkez Bankası ve Maliye Bakanlığı arasında bir uyum ve koordinasyon sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.Ayrıca :

-   1 Dolar 47.1 TL den  70 TL ye çıkarılarak devalüasyon yapılmıştır.

- İhracatın özendirilmesi amacıyla merkez bankası nezdinde ihracat teşvik fonu oluşturulmuştur.

- Yeni yatırımlardan çok kurulu kapasitenin tam kullanımı amaçlanmıştır.

- Yatırımlaın yabancı sermayeyle gerçekleştirilmesi düşünülerek yabancı sermayeryi teşvik dairesi kurulmmuştur.

- Fiyat denetim komisyonu kaldırılmıştır.

5 NİSAN 1994 KARARLARI

1980’li ve 1980’li yıllarda:GSMH artmış, imalat sanayinde kapasite kullanımı artmış,ihracat hacmi ve imalat sanayinin ihraacat içindeki payı artmış .Dış ticaret hacminin GSMH ye oranı yükselmistir.

Ancak bu dönemde;

Kamu açıkları artmış, maliye politikasında amaçlara ters düşülerek genişlemeci bir eğilim içine girilmiş, enflasyon yüksek oranlı kronik bir enlasyona dönüşmüştür.

1990’lı yıllarda kamu açıklarına bağlı olarak artan iç faiz oranları ülkeye sıcak para akışını yani kısa vadeli sermaye girişlerini hızlandırmıştı. TL reel olarak aşırı değer kazanmış, işgücü maliyetindeki reel artışlar ihracat teşviklerindeki artışlarla birleşerek Türk ekonomisinin rekabet gücünü azaltmıştır. Sonuçta dış ticaret açıkları artmıştır. İç ve dış dengeler bozulmuştu. Bu nedenle 5 nisan karaları alınmıştır

5 NİSAN KARARLARI :

 Bu politikalarda öncelik, kamu harcamalarının kontrol altına alınması kamu gelirlerinin arttırılmasıyla ekonomik istikrarın sağlanmasına verilmiştir.

- TL nin değeri düşürülmüştür,

- KİT ürünlerinini fiyatları yükseltilmiştir.

- Ekonomik denge için ek vergi konulmuştur.

- Kamu harcamaları kısıtlanmıştır

- KİT transferleri kısıtlanmıştır.

- Kamu personel alımları durdurulmuştur.

- Merkez bankasının özerkliğinin arttırılmasında gelişme sağlanmıştır.

- Tarımsal destekleme de düzenlemeler yapılmıştır

- Sosyal güvenlik kurumlarının kaynak sorunlarına düzenlemeler yapılmıştır

- Özelleştirmeye hız verilmiştir.

 

5 NİSAN KARARLARNIN EN ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ

- Yüksek oranlı süre durumsal görünüm kazanan enflasyonu yarı heteredoks politikalarla düşürmeyi amaçlamasıdır.

Çapa politikası : TL nin yabancı paralar karşısındaki değerinin bir süre sabitleştirilmesidir. Yarı heteredoks olmasının sebebi ; Çapa politikası maaş ve ücretlerin hemen hemen dondurulması ve özel sektörün mal ve hizmetlerinin fiyatlarında kontrole gidilememesidir.

-  Diğer özelliğide ( soğuk hindi)  şok tipi kararlar olmasıdır.

 

5 NİSAN KARARLARI SONRASI EKONOMİK GELİŞMELER VE EKONOMİYİ KENDİĞİLİĞİNDEN DÜZENLEYİCİ İLK ETKİLERİ

Fiyatlar %50 oranında artarak reel para stoku  düşmüştür. Bunun  sonucunda ;

- Tüketim harcamaları azalmış ( pigou etkisi )

- Yatırım harcamaları azalmış ( keynes etkisi )

- Tasarruflar artmış tüketim kısılmış ( meltzer etkisi )

- Halkın mal varlığı fiziksel aktiflerden tahvil , bono , repo gibi mali aktiflere yönelmiş      (portföy etkisi )

- Rreel ücretler düşmüştür

- Kamu kağıtlarının faiz oarnları %200-400 arasında yükselmiştir

5 NİSAN KARARLARININ DOĞAL SONUÇLARI

- GSMH azalmış

- İmalat sektöründe kapasite düşüşü olmuş

- Emisyon miktarı , rezerv para ve parasal taban artmış, reel ankes talebi artmıştır.

-1994 de toptan eşya fiyatları %149.6, 1995 de ise %64.9 olmuştur. Bunun sebebi izlenen sabit döviz kurudur.

- Dış ticarette olumsuz gelişmeler olmuş, 1995 de döviz spekülasyonu artmış bu nedenle iç faiz oranları yeniden yükselmiştir.

- Kamu borçları artmış ve iç borç stokunun vadesi kısalmıştır.

- Özelleştirme ve vergi reformu konusunda önemli adımlar atılmamıştır.

GÜNÜMÜZ UYGULAMALARI

Döviz çapasına dayalı istikrar progranı

Merkez bankası tarihi bir adım atarak 10 Aralık günü enflasyonla mücadele programını kamu oyuna açıkladı .

Gazi Erçel programın dört temel unsuruna şöyle açıklıyor,

- Sıkı maliye politikası

- Enflasyon hedefi ile uyumlu gelirler politikası

- Kur ve para politikası

- Siyasi iradenin desteği

 

KASIM 2000 MALİ KRİZİ

Krizin ilk iki gününde merkez bankasından 3 milyar dolar çekildi (!) Piyasalarda TL sıkıntısı başlayınca bankalar arası para piyasasında gecelik repo faizi % 200 e yükseldi. Yüksek faizden yararlanmak için hisse senedi satışları hızlanınca İMKB’de endeks yılın en düşük düzeyine indi. Ancak döviz kurlarında ciddi dalgalanma olmadı.

ŞUBAT 2001 MALİ KRİZİ

27.9 milyar dolar olan M.B. döviz rezervi 23 şubatta 5.3 milyar dolar azalarak 22.6 milyara indi. Kasım krizinde dövize saldırı yabancıların talepleriyle sınırlı kalırken , şubat krizinde tüm tasarrufcularla birlikte, bankalarında yoğun  döviz talep ettikleri görüldü bu büyük panik karşısında bankalar arası para piyasasında gecelik faiz önce %3000’e sonra % 7500’e çıkarken, hazine%144 faiz ile borçlanabildi. Bu yüksek faiz , döviz piyasalarında  kısa sürede göreli bir denge sağladı ve TL den kaçışı durdurdu.

GÜÇLÜ EKONOMİYE GEÇİŞ PROGRAMI

Kemal Dervişin 3 aşamalı kurtuluş planı şöyle açıklanmışdı

- Bankacılık sektörüne ilişkin önlemler süratle yürürlüğe konarak mali piyasalarda belirsizlik azaltılacak ve kriz ortamından çıkılacak

- Döviz kurunun ve faizin belirli bir istikrar kazanması sağlandıktan sonra ekonomik karar birimlerine orta vadeli bir perspektif kazandırılacak

- Makro ekonomik dengeler yeniden oluşturularak ekonomide yılın ikinci yarısından itibaren büyümeye geçiş ortamı sağlanacak 

PROGRAM HEDEFLERİ

Hükümetin onayladığı ve İMF’ye sunulmak üzere  hazırlanmış olan programda genel amaca yönelik beş ayrı hedef belirlenmişti.

- Döviz kuru rejiminin terk edilmesiyle ortaya çıkan güven bunalımı ve istikrarsızlığı süratle gidermek ,

- İksadi etkinliği sağlayacak yapısal reformları gerçekleştirmek,

- Makroekonomik politikaları enflasyonla mücadelede etkin bir şekilde kullanmak,

- Sürdürülebilir büyüme ortamı hazırlamak,

- Kişiler ve bölgeler arasındaki gelir dağılımı bozuklarını düzeltmek...

 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdyrylabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazylmamy?

Yorum Yazın



KalynYtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    





Arama ARAMA