İSTATİSTİKLER

Sitemizde;26 kategori altında, toplam 720 Hayat hikayesi bulunmaktadır.

Sitemizdeki hayat hikayeleri toplam 2202622 defa okunmuş ve 1557 yorum yazılmıştır.

1995 VE 1996 YILLARINDA TEŞVİKLİ YATIRIMLARDA SABİT YATIRIM - İSTİHDAM İLİŞKİSİ

Kategori Kategori: Ekonomik | Yorumlar 0 Yorum | Okunma 1402 Okunma | Yazar Yazan: ballikas | 19 Ocak 2010 13:45:37

Araştırmanın amacı; 1995 ve 1996 yıllarında sektörel bazda Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı yatırımlarda

1- ARAŞTIRMANIN AMACI VE YÖNTEMİ:

 

            Araştırmanın amacı; 1995 ve 1996 yıllarında sektörel bazda Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı yatırımlarda istihdam edilen işci başına düşen sabit yatırım miktarlarını araştırmaktır. İlgili yıllar içinde teşvik politikalarındaki değişimlerin yatırım alanları ve istihdamı üzerindeki etkilerini görmektir.

 

            Araştırmanın yöntemi; 1995 yılında toplam 4929 ve 1996 yılında ise 5015 olmak üzere verilen toplam 9944  adet yatırım teşvik belgeleri yayınlanan Resmi Gazetelerden taranmış ve elde edilen veriler araştırmaya konu edilmiştir. Tesbit edilen teşvikli yatırımlardan istihdam imkanı yaratacak olanlar incelemeye alınmıştır. İstihdam yaratmayan teşvikli yatırım sayısı 1995 yılında 400, 1996 yılında ise 526 adettir. 

 

            Araştırmada her yılın aylar olarak verilen yatırım teşvik belge sayısı, sabit yatırım tutarı ve istihdam edilen işçi sayısı tesbit edilmiş, buradan hareketle her yıl için aylık ve yıllık olarak sektörler itibariyle istihdam edilen işci başına düşen sabit yatırım değerlerini tesbite çalışılmıştır.

 

            Her yıl itibariyle yatırım teşvik belgesine bağlanan yatırımların sayısını, aylar olarak dağılımını, değerlendirmeye alınmayan belge sayısını içeren ortak bir tablo (Tablo-3) ile yine her yıl için sektör ve alt sektörleri gösteren ve ilgili sektörlerde yeralan belge ve işci sayısı ile sabit yatırım tutarlarının Türk lirası ve o yılın ortalama döviz kurundan dolar bazında toplam ve kişi başı istihdama düşen değerler olarak görülebildiği Tablo-1 ve Tablo-2 geliştirilmiştir.

 

            Tablo-3’de yer alan ve rapor kapsamına alınmayan belgeler istihdama katkıda bulunmayan belgelerdir. Bunların bir kısmı modernizasyon yatırımları bir kısmı ise leasing yatırımlarıdır. Leasing yatırımları yıl içinde yurt içinde yatırım yapan yatırımcılar tarafından yatırım teşvik belgesine bağlanmak üzere Hazine Müsteşarlığı Teşvik Uygulama Genel Müdürlüğü’ne başvurmaktadırlar.

 

            İlgili yıllara ait Tablo-1 ve Tablo-2’de yer alan sektör ve alt sektör sıralamaları; Devlet Planlama Teşkilatı (DPT)’nın kullandığı ISIC sıralamasına uygun değildir. Buradaki sıralama Hazine Müsteşarlığı Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü’nün teşvik politikaları çerçevesinde geliştirdiği sıralamalardır. Bazı sektör tanımlarında farklılıklar görülebilmektedir. Sabit yatırım tutarı; Etüd proje giderleri, Arazi düzenlemesi bina ve inşaat giderleri, Ana Fabrika Makina ve teçhizat giderleri, yardımcı işletmeler makina ve teçhizat giderleri, ithalat ve gümrükleme giderleri, montaj giderleri, taşıt araçları, işletmeye alma giderleri genel giderler ve Gümrük Vergi Resim ve Harçlarını kapsamaktadır.

 

2- GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:

 

            1995 yılında incelemeye alınan 4929 adet yatırım teşvik belgesinin 3458 adeti imalat sektörüne ait olup, bunun yüzde 65,3’ü yani 2257 adeti Dokuma Giyim alt sektörüne aittir. (Bu sayı 1996 yılında 1000 adettir). Belgelerin veriliş tarihleri de 1995 yılının son aylarına aittir. Bu yığılmanın nedeni 1996 yılında gelişmiş yörelerde bazı teşvik araçlarının uygulamadan kaldırılacağı yönündeki kaygılardan kaynaklanmaktadır.

 

            Hizmetler sektöründe 1995 yılında verilen toplam teşvik belgesi sayısı 913 adettir. Bunun 657 adeti ulaştırma alt sektörüne aittir. Ulaştırma alt sektörünün 1995 yılında hizmetler sektöründeki payı yüzde 72’dir.

 

            1995 yılında verilen bir yıllık teşvik belgesi sayısının ana sektörler itibariyle dağılımı şöyledir:

 

 




Sektörler

Belge Sayısı

Yüzde

(Pay)

Tarım

42

0,9

Madencilik

95

2,1

İmalat

3458

76,4

Enerji

21

0,5

Hizmetler

913

20,1

TOPLAM

4529

100,00

 

 

            1995 yılında verilen toplam belge sayısına göre sabit yatırım ana sektörler itibariyle incelendiğinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmektedir.

 

 

 

Sektörler

Sabit Yatırım

(Milyon TL)

Yüzde

(Pay)

Tarım

8.127.637

0,4

Madencilik

9.628.922

0,5

İmalat

1.683.395.008

89,7

Enerji

39.023.250

2,0

Hizmetler

135.959.838

7,4

Toplam

1.876.134.655

100,00

 

 

            1995 yılında verilen yatırım teşvik belgelerine göre ilgili projelerde yaratılacağı belirtilen istihdamın ana sektörler itibariyle dağılımı şöyledir:

 

 

 

Sektörler

İstihdam

(Kişi)

 Yüzde

(Pay)

Tarım

2.846

0,9

Madencilik

3.893

1,0

İmalat

317.954

84,6

Enerji

624

0,1

Hizmetler

50.456

13,4

Genel Toplam

375.773

100,00

            İstihdamda en büyük paya sahip olan imalat sanayinde istihdamın en yoğun olduğu sektör olarak dokuma ve giyim sektörü gözükmektedir. Bu sektörün toplam imalat sanayi içindeki payı yüzde 76,2 oranındadır.

 

            Hizmetler sektöründe ise yüzde 48,5 oranıyla ulaştırma sektörü en büyük payı almaktadır.

 

            1995 yılı içinde gerçekleştirilen teşvik belgeli yatırımlarda istihdam başına düşen sabit yatırım miktarları ise şöyledir;

 

 

 

Sektörler

İstihdam Başına

Sabit Yatırım

(1000 $)

Toplam

İstihdam

(Kişi)

Tarım

62,4

 

2.846

 

Madencilik

54,1

 

3.893

 

İmalat

115,8

 

317.954

 

Enerji

1.368,2

 

624

 

Hizmetler

58,9

 

50.456

 

 

 

            Tarım sektöründe en fazla istihdam başına yatırım gerektiren alt sektör olarak hayvancılık sektörü gözükmektedir. (Tablo: 1) de görüleceği üzere bu sektörde 1 birimlik istihdam ancak 66,6 bin dolarlık yatırımla mümkün olmaktadır.

 

            Madencilikte ise İstihraç-İşletme (50,3 bin dolar) ve Zenginleştirme (322,08 bin dolar) yatırımları kişi başına sabit yatırım bakımından en pahalı yatırımlardır.

 

            İmalat sanayinde istihdam başına en yüksek sabit yatırım tutarı kimya alt sektöründedir. (297,5 bin dolar) Bu sektörü kağıt (234,8 bin dolar), Demir Çelik (181,2 bin dolar), Elektrikli Makinalar (154,3 bin dolar) ve Dokuma ve Giyim (126,5 bin dolar) alt sektörleri takip etmektedir. Dokuma ve Giyim diğer sektörlere göre bir kişiye iş alanı açmak için gerekli olan yatırım miktarı bakımından en düşük olan alt sektörler arasında yer almaktadır.

 

            Enerji sektöründe ise 1 kişilik istihdam yaratabilmek için 1.368,2 bin dolarlık sabit yatırımın yapılması gerekmektedir. Diğer sektörlere göre en yüksek yapılması gereken sabit yatırım tutarıdır.

 

            Hizmetler sektöründe sabit yatırım maliyeti yoğun olan alt sektörlerden biride ulaştırma alt sektörüdür. Bu sektörde istihdam edilen kişi başına 78,2 bin dolarlık sabit yatırım gerekmektedir.

 

            1995 yılı geneline bakıldığında bir kişiye istihdam sağlanabilmesi, iş sahası kazandırılabilmesi için gerekli olan sabit yatırım tutarı aritmetik ortalama ile 109,2 bin dolardır.

 

            1996 yılında verilen toplam yatırım teşvik belge sayısı 5015 adettir. Bu begelerden 4489 adeti incelemeye alınmış, 526 adeti istihdam sağlamadığı için kapsam dışı bırakılmıştır.

 

            Toplam imalat sektöründe verilen Teşvik belgelerinin yüzde 33,72’si dokuma-giyime aittir. Hizmetler alt sektöründe verilen belge sayısı 1290 adettir. Bunun 829 adeti ulaştırma alt sektörüne aittir. Ulaştırma alt sektörü hizmetlerin yüzde 64,2’sini kapsamaktadır.

 

            1996 yılında verilen 4489 adet yatırım teşvik belgesinin ana sektörler itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir.

 

 

Sektörler

Verilen Belge

Sayısı

Yüzde

Pay

Tarım

92

 

2

 

Madencilik

117

 

2,6

 

İmalat

2.966

 

66

 

Enerji

24

 

0,6

 

Hizmetler

1.290

 

28,8

 

Genel Toplam

4.489

 

100

 

 

            1996 yılında verilen belgelerin toplam sabit yatırım tutarlarına göre ana sektörlerde dağılımı ise şu şekildedir:

 

 

Sektörler

Sabit Yatırım

 

Yüzde

(Pay)

Tarım

26.936.182

 

1,5

 

Madencilik

20.428.748

 

1,1

 

İmalat

1.327.433.642

 

74,8

 

Enerji

40.182.589

 

2.3

 

Hizmetler

360.065.474

 

20,3

 

Toplam

1.775.046.635

 

100

 

 

            1996 yılında verilen Teşvik Belgelerine göre yaratılan istihdamın sektörlere göre dağılımı ise şöyledir:

 

 

Sektörler

İstihdam

(Kişi)

Yüzde

(Pay)

Tarım

5.733

 

2,1

 

Madencilik

4.716

 

1,7

 

İmalat

187.618

 

69

 

Enerji

462

 

0,2

 

Hizmetler

73.242

 

27

 

Toplam

271.771

 

100

 

 

 

            İmalat sektörünün toplam istihdam içindeki payı yüzde 69 ile en yüksek olanıdır. Dokuma giyim alt sektörünün imalat sektörü içindeki payıda yüzde 43,2 dir.

 

            Hizmetler sektöründe ulaştırma alt sektörünün payı yüzde 45’tir ve en büyük paya sahiptir.

 

            1996 yılı içinde verilen yatırım teşvik belgeli yatırımlarda istihdam karşılığı sabit yatırım tutarları ise aşağıda belirtildiği gibidir:

 

 

 

Sektörler

Sabit Yatırım

Kişi Başına

(1000 $)

Toplam

İstihdam

(Kişi)

Tarım

58,7

 

5.733

 

Madencilik

54,1

 

4.716

 

İmalat

88,4

 

187.618

 

Enerji

1.087,2

 

462

 

Hizmetler

61,5

 

73.242

 

 

            Tarım sektöründe istihdam başına gerekli olan sabit yatırımda hayvancılık en fazla yatırım gerektiren sektör olarak gözükmektedir.

 

            Madencilikte ise istihraç ve yenileme yatırımları kişi başına sabit yatırım bakımından en pahalı yatırımlardır.

 

            İmalat sanayinde ise kişibaşına istihdam için gerekli sabit yatırım bakımından maliyeti en yüksek sektör kimya sektörüdür.

 

            İmalat sanayinde istihdama en büyük katkısı olan dokuma ve giyim sanayinde bir kişiye istihdam yaratmak için gerekli olan sabit yatırım değeri diğer bir çok imalat sanayi alt sektörlerinden daha düşüktür.

 

            Enerji sektöründe ise bir kişiye istihdam yaratabilmek için gerekli olan sabit yatırım tutarı 1087,2 bin dolardır. Bu değer bütün diğer sektörlere göre istihdamın en fazla sabit yatırım gerektirdiği yatırım kolu olarak göstermektedir.

 

            Hizmetler sektöründe ise; bir kişiyi istihdam edebilmek için gerekli olan sabit yatırım bakımından ulaştırma sektörü maliyeti en yüksek sektördür.

 

1996 yılı için bir kişiye iş sahası (istihdam) sağlanabilmesi için gerekli olan sabit yatırım tutarı tüm sektörlerin aritmetik ortalaması olarak 81,6 bin dolardır. 

 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdyrylabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazylmamy?

Yorum Yazın



KalynYtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    





Arama ARAMA